‘dit gebouw is meer dan een leermachine’

Het hogeschoolgebouw dat we ontwierpen in de Sluisbuurt is nu anderhalf jaar in gebruik. De nieuwe buurt in Amsterdam Oost krijgt steeds meer vorm: de pont naar Borneo-Sporenburg vaart om het kwartier en er wonen ondertussen mensen. Het bibliotheekfiliaal en de koffiebar op de begane grond van de hogeschool zijn inmiddels open. Faculteitsdirecteur Bas van Spréw zit graag in de centrale hal, waar hij ondervindt dat het gebouw studenten en docenten uitnodigt om contact te maken.

midden in de maatschappij
Van drie locaties verspreid over Amsterdam en Diemen verhuisde Hogeschool Inholland naar een groot nieuw gebouw. Het opende september 2024 en zorgt in de Amsterdamse Sluisbuurt alvast voor levendigheid, mede omdat er ook een bibliotheekfiliaal en koffiebar in zijn ondergebracht. Inholland vindt duurzaamheid en een veerkrachtige samenleving belangrijk, de hogeschool wil ‘midden in de maatschappij staan’. In de architectuur kreeg dat vorm in de keuze voor veel glaswanden en een route met trappen, zitplekken en planten door het hart van het gebouw. Deze centrale hal telt vier verdiepingen, het hoogste bouwvolume negen.

samenwerken
In totaal maken zo’n zevenduizend studenten van drie faculteiten gebruik van het gebouw, samen met 950 docenten en medewerkers. Bas van Spréw was vestigingsdirecteur ten tijde van het ontwerp- en bouwproces en leidt nu de faculteit Business, Recht en Creatieve Industrie, die samen met de faculteit Gezondheid, Educatie en Welzijn, de faculteit Natuur en Techniek, de Inholland Academy en het ROC van Amsterdam gebruikmaakt van het gebouw. Hij is enthousiast over de transparantie en overzichtelijkheid van het gebouw, die passen bij Inholland onderwijsfilosofie. “Wij vinden het belangrijk dat studenten en docenten samenwerken en elkaar kennen. Jullie ontwerp stimuleert dit door te faciliteren dat je elkaar tegenkomt.”

wisselwerking
Sinds het schoolgebouw in gebruik is komen er veel verzoeken binnen voor rondleidingen. Bas: “We hebben zo veel bezoek gehad, van mensen van de gemeente Amsterdam en andere gemeentes, van scholen, en van architectenbureaus uit binnen- en buitenland. Het gebouw heeft aantrekkingskracht. We hadden dit jaar en vorig jaar ook significant meer aanmeldingen van studenten. Dat komt echt door de wisselwerking van het gebouw en de mensen die er werken. Ons onderwijsconcept komt beter tot zijn recht dan voorheen, toen we verdeeld waren over drie locaties.”  

maatschappelijke vraagstukken
Derden maken ook graag gebruik van het gebouw voor bijeenkomsten. Voor buurtinitiatieven maakt de hogeschool een uitzondering, maar op andere aanvragen zit inmiddels een stop. “Door het grote aantal aanvragen kwam het primaire proces in het geding”, zegt Bas. “Maar net als andere hbo’s willen we bijdragen aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Daarom is er altijd plek voor buurtvergaderingen en dergelijke - de maatschappij is geen theorie, zij begint zodra je de deur uitgaat. Dit is ook de reden dat er een koffiebar en bibliotheekfiliaal op de begane grond van het gebouw zijn gevestigd. In het café kom je elkaar letterlijk tegen. We werken samen met Baggerbeest, de broedplaats even verderop, en we regelen dingen namens de buurt, zoals dat de pont ’s avonds langer vaart.”

goedemorgen
Bas zit graag te werken op een kruk in de centrale hal. “Dan zie ik hoe de langzame trap ervoor zorgt dat je elkaar tegenkomt. Jullie omschreven het als een Italiaans bergdorp en dat klopt. Hij nodigt uit om contact te maken, studenten staren hier niet naar hun schoenen. Met deze hal en trap, de gangen en balustrades hebben jullie ‘accidental meeting places’ ontworpen. Ik zie studenten over de reling hangen, naar elkaar zwaaien. Het gebouw dwingt je bijna om goedemorgen te zeggen. Dit bevordert het welzijn van de studenten en medewerkers.”

practice what you preach
Het contact tussen de studenten en docenten die van de school gebruikmaken bevordert de samenwerking in onderwijs en onderzoek, aldus Bas. “Het gebouw is zó open, je ziet iedereen. Het programma van eisen schetste de contouren van het onderwijs in 2030 en die contouren kregen vorm in het gebouw, je ziet gewoon dat het klopt. Ik vind het supersuccesvol en echt wat de bedoeling was. Ons onderwijsconcept van vergaande samenwerking komt beter tot zijn recht. Moest je elkaar vroeger speciaal opzoeken om samen te werken, nu ben je buren. Het gebouw maakt onze onderwijsvisie tastbaar. ‘Practice what you preach’, daar hou ik van.”

transparantie
Is er dan niets dat in anderhalf jaar tijd aanpassing behoefde? Bas: “We hebben slechts een enkele kleine ingreep hoeven doen, zoals zorgen voor mobiele stopcontacten en de mogelijkheid om een glaswand tijdelijk dicht te zetten als privacy of concentratie gewenst zijn. Die laatste maatregel is echt tijdelijk, want we geloven in transparantie en veel glas. Juist die transparantie draagt het gebouw. Het mooie evenwicht in het interieur is meteen verstoord als glaswanden tijdelijk zijn dichtgezet. De zichtbare transparantie versterkt de ruimtelijkheid en het verbindende effect van het gebouw.”

sticky
Voor het begrip campus worden verschillende definities gehanteerd, maar ‘sticky campus’ is eenduidig: dat is een plek waar je na de les blijft hangen. In de aanloop naar de nieuwbouw van Inholland dacht het Studenten Adviesteam Nieuwbouw hierover mee. Twintig studenten van verschillende opleidingen kwamen met ideeën als een ruimte voor games, een zichtbare plek voor studieverenigingen en huiskamerachtige relaxplekken. Zij gaven aan dat een onderwijslocatie moet inspireren door contacten met docenten en studenten en dat het een plek moet zijn waar je rustig kunt studeren, mocht dat thuis niet lukken.

meer dan een leermachine
Achteraf vinden de studenten hun missie geslaagd, valt te lezen op de website van Inholland. “Ik heb zojuist nog getafeltennist met iemand van een andere studie, heel leuk!”, zegt een van de studenten daar. “Het gebouw is ruim, open en licht. Het is mooi ingericht, je zit lekker en blijft langer hangen. Je deelt ruimtes met andere opleidingen en komt elkaar onderweg tegen.” Ook Bas heeft de indruk dat studenten zich thuis voelen in het gebouw. “Zij komen duidelijk niet alleen voor de lessen, dit gebouw is meer dan een leermachine. Het valt op hoe druk het vrijdag om vijf uur nog is. Je ziet op al die plekjes in het gebouw studenten werken, of hangen, want dat is waar je een huiskamer voor gebruikt natuurlijk.”

→ lees meer over Inholland Sluisbuurt