Flexibel ontwerpproces circulair centrum: ‘bouwen met de stenen die je hebt’

Het ontwerpproces van het circulair centrum in Heerde nadert de DO-fase. Althans, voor zover de normale fases van toepassing zijn op dit bijzondere, zeer circulaire project. “We moeten flexibel zijn, maar tegelijkertijd ook ‘bouwen met de ‘Legostenen’ die er zijn.” En die bouwstenen komen uit Prinsenhof A, het voormalige Gelderse provinciehuis, dat circulair gedolven werd. Voor dit project won de provincie Gelderland gisteren een Circular Public Award.

elkaar begrijpen
Vanaf de start van de opdracht werken cepezed en opdrachtgever Lagemaat nauw samen. Dat zij elkaar begrijpen én flexibel zijn, is belangrijk in dit uitdagende proces, benadrukt projectarchitect Jasper Manders van cepezed. Er wordt namelijk ontworpen met geoogste materialen. “We zijn begonnen met ontwerpen, terwijl de elementen uit het Prinsenhof (het voormalige Gelderse provinciehuis) gehaald werden door Lagemaat.”

wat voor blokken?
Anders dan een traditioneel ontwerpproces met nieuwe materialen, moet het ontwerpteam zich steeds vragen stellen als: “Wat zijn dit voor blokken? Wat kunnen we ermee? We doen allemaal onderzoeken naar de materialen. We gaan in gesprek met voormalige producenten, doen allerlei studies. We laten ook in samenwerking met TNO en de TU Eindhoven onderzoek doen naar alle prefab betonelementen, zoals drukproeven en belastingtests.”

drukproeven
“Uit drukproeven op de geoogste kanaalplaatvloeren uit het Prinsenhof blijkt dat deze veertig jaar oude vloeren ruimschoots voldoen aan de huidige norm”, aldus Joost Puttenstein, projectleider bij Lagemaat. “De kanaalplaten blijken zelfs twee keer sterker dan waarvoor ze de boeken in zijn gegaan”, vult Lagemaat-directeur Gerd Jan Jongerman aan.

_{(tekst gaat door onder de foto's)}

details
In het ontwerp houden we rekening met de functies van alle elementen. “Vloeren blijven bijvoorbeeld vloeren”, vertelt Manders. “Lagemaat heeft heel zorgvuldig het gebouw Prinsenhof A in Arnhem uit elkaar gehaald. Maar de uitdaging blijft om ze te gebruiken zoals ze zijn. We kunnen eigenlijk niets groots meer aan de elementen veranderen. Gelukkig heeft Lagemaat wel alle mankracht en middelen in huis om de details te kunnen aanpassen.”

circulariteit als speerpunt
Pas nadat het definitieve ontwerp (DO) staat, worden er impressies gedeeld van dit circulaire centrum in Heerde. “Het wordt heel mooi”, zegt Jongerman trots. “En het leuke van dit project is dat hergebruik voor alle betrokken partijen het speerpunt is”, aldus Manders.
De grootte van het gebouw beslaat zo’n 10.000 m2 bvo (bruto vloeroppervlakte), waarvan zo’n 6.000 m2 kantoorruimte. Verder zit er een sociale werkplaats (1.000 m2) en een hal (2.700 m2) bij inbegrepen.

circular award 2023
Het oude kantoorgebouw van de provincie Gelderland is door Lagemaat op een duurzame manier en zeer zorgvuldig uit elkaar gehaald. Hierdoor krijgt maar liefst 92% van de materialen uit dit oude gebouw een tweede leven in de nieuwbouw. Een groot deel daarvan wordt gebruikt voor de bouw van het Circulair Centrum in Heerde.
“Een voorbeeld van Re-use op de R-ladder! De CO2-winst is groot omdat beton een zeer vervuilend materiaal is. Daarnaast is het een schaalbaar project en een heel gezonde businesscase”, aldus juryvoorzitter Jacqueline Cramer (hoogleraar Duurzaam Innoveren bij Universiteit van Utrecht) over de Circular Public Award voor het project Prinsenhof: “Iedereen zou dit zo moeten doen!”

staatssecretaris bekijkt onderdelen Prinsenhof A
Bekijk hieronder een video met staatssecretaris Vivianne Heijnen van Infrastructuur en Waterstaat. Zij bracht in december een werkbezoek aan circular hero 2022 Menno Rubbens en Lagemaat in Heerde. De staatsecretaris, verantwoordelijk voor circulaire economie, was onder de indruk van alle onderdelen uit het Prinsenhof A en de Tijdelijke Rechtbank Amsterdam die zij zag liggen op een opslagveld. Van de onderdelen uit Arnhem wordt straks het Circulair Centrum in Heerde gemaakt.