Links klein
Engels Mail
Rechts klein

rijkskantoor de knoop

De voormalige Knoopkazerne in het centrum van Utrecht, voorheen het hoofdkwartier van de Koninklijke Landmacht, wordt de komende jaren omgevormd tot gecombineerd kantoor- en vergadercentrum voor de rijksoverheid. Daarnaast wordt een diversiteit aan gast- en aanlandwerkplekken alsmede horecafuncties gerealiseerd. Een belangrijk deel van de opgave is de afstemming van de logistieke stromen voor de verschillende gebruikers met alle hun eigen beveiligingsniveau.

cepezed vervaardigt het architectonisch ontwerp voor de transformatie. Het bureau doet dit in opdracht van het consortium R Creators met daarin Strukton, Ballast Nedam en Facilicom, dat de gunning van de DBFMO-opdracht met een exploitatieduur van 20 jaar heeft gewonnen. Fokkema & Partners Architecten is betrokken voor het interieur van het nieuwe complex en Rijnboutt voor het onderdeel stedenbouw.

Het oorspronkelijke complex, daterend uit 1989, bestaat uit een karakteristieke schakering van volumes met verschillende hoogten, variërende verdiepingsafmetingen en meanderende gevels voorzien van een rookglazen zonwering. De herontwikkeling combineert ingrijpende aanpassingen aan de bestaande bouw met gedeeltelijke sloop, uitbreiding en een volledig getransformeerde stedelijke inbedding over meerdere hoogteniveaus, die geheel is gericht op beleving en grote volumes voetgangersstromen. Ook intern ondergaat het voormalige militaire pand een radicale modernisering, met onder meer een grote verscheidenheid aan eigentijdse werkplekconcepten. De binnenwereld laat zich daarbij ervaren als een fluïde continuüm van functies.

Het nieuwe rijkskantoor krijgt een levendige, transparante en dubbelhoge plint met algemene functies zoals de entreezone, het café, restaurant en aanlandwerkplekken. De bestaande bouw van twaalf lagen gaat alle kantoorfuncties bevatten, waarbij de geschiedenis van het gebouw goed leesbaar blijft. De grote achthoekige betonkolommen blijven vol in het zicht, maar de vele bakstenen binnenwanden verdwijnen ten behoeve van meer licht, lucht, openheid en transparantie. Klimaatplafonds in de bestaande bouw maken dat geen verlaagde plafonds meer nodig zijn en ondanks de beperkte verdiepingshoogte toch maximale ruimtelijkheid ontstaat.

Het vergadercentrum vindt zijn plek in een uitbreiding met acht hoge verdiepingen en een efficiënte constructie van staal en prefab betonnen kernen. Nieuwe en bestaande bouw laten zich schakelen door een ruim transparant atrium en een transportzone met liften en trappen. In het vergadercentrum liggen de pauzeplekken en gastwerkplekken grenzend aan en in open verbinding met het centrale atrium. Voor een aangename rust zijn de vergaderzalen hiervan juist meer afgekeerd.

Het complex krijgt een strakke huid met verticale geleding die de verschillende onderdelen samenbindt tot één geheel. Bestaande inhammen in de gebouwcontour gaan hierdoor vides vormen die bijdragen aan de interne ruimtelijke kwaliteit. In de oudbouw is de verhouding van transparante en gesloten geveldelen 3:1. Waar de gevel bestaande contourvariaties omsluit, heeft deze in dezelfde verhouding van open- en geslotenheid een iets grovere ritmiek. De uitbreiding heeft hogere verdiepingen en haalt met een open-dichtverhouding 1:1 voldoende daglicht binnen. Het totale gevelbeeld kent binnen één en hetzelfde systeem zo verschillende, subtiel van elkaar verschillende verschijningsvormen, wat bijdraagt aan een subtiele visuele spanning en variatie. Van de bovenste bouwlaag ligt het gevelglas bovendien iets terug ten opzichte van het overige gevelvlak, zodat met een verfijnde nuance het idee van een kroonlijst ontstaat. De gesloten geveldelen zijn afgewerkt met aluminium zetwerk, deels uitgevoerd als roosterpanelen ten behoeve van natuurlijke ventilatie via achtergelegen te openen delen.

Natuurlijke ventilatie maakt onderdeel uit van de duurzaamheid van het project, die ook een belangrijk doel van de herontwikkeling vormt. Andere aspecten die daarvan zijn een optimaal hergebruik van de bestaande bouw, een hoge mate van flexibiliteit en bijvoorbeeld de toepassing van triple glas, gekeurde materialen en op het lage deel van de bestaande bouw een groen dak.  Een groot oppervlak aan zonnepanelen, gebruik van de cumulatieve massa van de bestaande betonbouw en een energiesysteem gebaseerd op recirculatie en warmteterugwinning zijn belangrijke onderdelen van de energiehuishouding. Ook automatische aanwezigheidsdetectie voor het licht en CO2-meting voor de klimatisering dragen belangrijk bij. Een geavanceerde energiemonitoring helpt het verbruik tijdens de exploitatie zo veel mogelijk terug te dringen.
utrecht / nederland

Links klein
Rechts klein